Lancewadplan Logo

Een toekomst voor boerenerven in het Friese terpengebied

Sector: landgebruik en wonen

Inleiding
Nederland telt nog ongeveer negentigduizend ?oude? boerderijen. Die boerderijen met hun boomrijke erven zijn een markant herkenningspunt in het landschap. Met hun streekgebonden kenmerken geven boerderij en erf de streek waarin ze voorkomen een eigen gezicht. Maar ieder jaar stoppen zo?n vierduizend boeren met hun bedrijf. De vrijkomende landbouwgrond gaat meestal naar andere boeren, maar voor de overblijvende gebouwen hebben die vaak geen belangstelling. Veel boerderijen krijgen daardoor een tweede leven, bijvoorbeeld als woonhuis, kantoor of werkplaats. Zo blijft waardevol cultuurhistorisch erfgoed behouden. Alleen al in Friesland zijn 1100 niet-agrarische bedrijven gevestigd in oude boerderijen, samen goed voor meer dan 4000 arbeidsplaatsen. 

Deze verandering van agrarische naar niet-agrarische functie heeft meestal wel grote gevolgen, voor het gebouw, maar ook voor het erf. Vaak worden boerderij en erf door de nieuwe eigenaren nogal ondeskundig aangepast. Een oude stal of bijgebouw wordt opgeruimd, er komen parkeervakken voor klanten en het karakteristieke erf ? met zijn tuinaanleg of hoogstamfruit - maakt plaats voor een moderne privacy-tuin met coniferen, vijvers en schuttingen. 

Dat geldt overigens niet uitsluitend bij functieverandering: ook modern landbouwkundig gebruik stelt geheel andere eisen aan de inrichting van het erf. De oorspronkelijke beplanting rond het erf is vaak verwijderd om plaats te maken voor voederopslag- en mestvoorzieningen of nieuwe, grotere stallen. Doordat de bomen gekapt zijn, vervaagt de verankering van het erf in het landschap, waardoor de landschapskwaliteit wordt aangetast.

De laatste jaren krijgt het behouden van de streekeigen identiteit van erf en boerderij steeds meer aandacht. Steeds vaker zijn er succesvolle voorbeelden te zien van boerenerven die op een stijlvolle en streekeigen manier zijn aangepast aan de eigentijdse wensen van de (nieuwe) eigenaren. 

Het project ?Toekomst voor boerenerven? is in 2002 ge?nitieerd door de provincie Frysl?n en Landschapsbeheer Friesland en uitgevoerd door Adviesbureau DHV, in samenwerking met Vestigia Archeologie en Cultuurhistorie en Buro Greet Bierema. De centrale opgave voor de visie luidde: 'Hoe blijft het terpenlandschap van Frysl?n herkenbaar als Fries en welke bijdrage kan het boerenerf daaraan leveren?" Het project bestrijkt het gehele Friese terpengebied, te weten de deelgebieden Westergo en Oostergo.

Lees verder of download het gehele document in PDF-formaat:
Boerenerven (932kb)

 

Oude erfkenmerken zijn hersteld (foto: DHV)